Thứ Ba, 7 tháng 10, 2008

Đi học đại học để... ngáp ngủ, nhai kẹo, ăn xôi và chơi dế!

CHUYÊN ĐỀ: GIẢNG ĐƯỜNG ĐẠI HỌC VIỆT NAM THẾ KỶ 21

Lời dẫn:

Sự thật nào đang diễn ra trong các trường đại học? Chúng tôi sẽ đem lại câu trả lời đó cho các độc giả qua những thước phim, bức ảnh chân thực nhất mà những phóng viên đã “đích mục sở thị” khi “vào vai” sinh viên tại một số trường đại học. Sự thật của giáo dục đại học Việt Nam ở những năm đầu thế kỷ 21 là gì khi vẫn còn tràn lan những giảng đường đọc chép, những giờ học buồn tẻ thậm chí là dở khóc, dở cười với những sinh viên đi muộn, coi thường giảng viên bằng cách nói chuyện, ăn uống, cười đùa trong giờ học… Rồi những cuốn giáo trình cổ lỗ đã có tuổi đời 40 năm, những phương pháp giảng dạy đổi mới được “ngụy trang” bằng những máy móc hiện đại nhưng giảng viên vẫn đọc cho sinh viên chép, vẫn áp đặt kiến thức một chiều, vẫn nghĩ vai trò của mình là ông Thánh trong lâu đài trí thức, vẫn mải mê “chạy sô” kiếm sống vài ba trường một lúc rồi bỏ rơi chất lượng nghiên cứu và giảng dạy… Kết quả xã hội phải gồng mình đón nhận những sản phẩm “lỗi”, những sản phẩm “hỏng” chỉ giỏi giết rồng nhưng không thể “tìm rồng” mà giết… Điều cảnh báo lớn hơn mà chúng tôi muốn đặt ra trong chuyên đề này, như lời lá thư một sinh viên đã thống thiết viết cho chúng tôi, là cách giáo dục lạc hậu, áp đặt như hiện tại đã, đang và sẽ giết chết những giấc mơ, những khát vọng và sự trưởng thành thành những cá nhân độc lập, sáng tạo, dám nghĩ, dám lựa chọn và chịu trách nhiệm với sự lựa chọn của mình!

 Bài 1:  Thầy không lo, trò không học

Có tận mục một giờ học lớp tại chức (Kế toán K40, DK2 –ĐH Thương mại), chứng kiến những gương mặt thất thần sau ngày làm việc, tóc tai bù xù, bụng mang dạ chửa, bánh mỳ sữa tươi, ngáp dài thiếu ngủ của sinh viên nơi này mới thấm thía hết góc tối đằng sau đó.

Thời gian trước, có một đoạn băng quảng cáo được phát trên truyền hình tối tối rất được các bạn trẻ thích thú vì độ “xì tin” của nó. Ngay từ phân cảnh đầu tiên, đạo diễn đã cho phát hình một lớp học với đa phần sinh viên đang… ngủ. Thầy giáo thì ê a bài “ca rao” dài dằng dặc. Có thể đấy chỉ là sự ‘thổi phồng” của nhà quảng cáo nhưng tôi chắc rằng ý tưởng này đã được hình thành dựa trên một thực tế rất đáng buồn của giáo dục đại học nước ta hiện nay.

Trước giờ vào lớp…

Câu chuyện được bắt đầu vào một tối đẹp trời nọ. Trăng rất cao, đèn đường thì rất sáng. Và dĩ nhiên, những sinh viên tại chức, vốn đã có cả một ngày dài ở công sở rất muốn được xả “xì trét” vào bầu không khí dễ chịu ấy. Thế nên, đến lớp thật, nhưng những cuộc trò chuyện của họ đều xuýt xoa quanh cái lạnh dễ chịu, tô phở nghi ngút… ngoài đường. T – hiện đang làm tại Ngân hàng Á Châu ACB tiếc rẻ: “Giá tuần trước không nghỉ, thì hôm nay có phải được vi vu rồi không?”. Rồi quay sang một chị đang nhồm nhoàm miếng bánh mỳ bảo: “Giá được nghỉ thì thích nhỉ”.

Đó cũng là mơ ước chung của phần đông sinh viên tại chức lớp Kế Toán Doanh nghiệp – Đại học Thương mại Hà Nội. Thì đấy, ngay bàn đầu, vừa vào lớp, còn nhễ nhại mồ hôi vì phải chen nhau với “một đống” trong thang máy hay leo bộ 6 tầng lên lớp, 3 chị đã kịp gục xuống bàn… ngon lành nghỉ. Chúng tôi chỉ đồ rằng, trong giấc mơ ngắn của họ kia, không có tí ti nào của bài học sắp tới, cũng chẳng có chút nào bóng dáng thầy cô. Mà nó sẽ là giấc mơ trắng – nghĩa là tịnh không có điều gì. Chỉ thiêm thiếp vì quá tải.

Cũng đã từng là sinh viên, từng bày ra đủ trò để nghịch trước mỗi giờ lên lớp, từng len lén chạy ra cửa trà đá với đám bạn; nhưng nhìn những người đang ngồi, nằm, mơ và … nhăn nhó trước mặt lúc này, chúng tôi cũng chỉ biết rùng mình mà… sợ. Hình như, với họ, học đêm là một việc cực chẳng đã, nặng nề vô tận.

Mà kể ra không thế mới lạ. Có bao nhiêu lớp tại chức là có bấy nhiêu cảnh bi hài. Một chị chửa gần vượt mặt, khệ nệ leo thang lên lớp; vừa đi vừa phì phò phì phò thở. Một anh tóc tai dựng ngược vì phi xe tít tận Linh Đàm về lớp, đúng kiểu quảng cáo dầu gội giữ nếp. Một bác thì vừa đi vừa lẩm nhẩm điều gì không rõ, nét mặt đăm đăm như kiểu một nhà thơ đang tìm tứ trong thang máy đầy người… Nghĩa là, không ở đâu rõ thế, cái không khí của “phiên chợ người” hiển hiện như trong buổi tối đẹp trời trong cầu thang trường tại chức.

Lại nói về “sự đẹp trời” của buổi tối hôm nay, T. – anh chàng cao to nhất lớp kế toán bỗng đâu lôi ra bàn một tập tài liệu tí ti, ruột mèo có, dọc có, ngang có được viết rất công phu ngay ngắn. Khi được hỏi, anh cười thủng thẳng: “Một tối thế này, phải ngồi trong lớp thì không có gì thú vị hơn việc chuẩn bị phao cho môn thi sắp tới?”. Ờ phải, một buổi tối như hôm nay, ngồi trong không khí vui vẻ chừng này, mà phải học thì phí rượu thật. Phải làm điều gì khác chứ, phải lạc điệu một chút như “con nai vàng ngơ ngác” trong thơ của Lưu Trọng Lư vậy.

Thế là, vào một ngày đẹp trời kia, hai đứa chúng tôi – lơ ngơ cặp sách, mắt nai… để hòa vào cái lơ ngơ học, lơ ngơ ngó trời và mãnh liệt ước muốn được chạy ra… đường của hơn 80 sinh viên tại chức trong một lớp của trường ĐH Thương mại.

Trong giờ học…

Theo lịch, đúng 6h 30 giờ học sẽ bắt đầu. Nhưng đã 7h kém, lớp gần đông đủ mà giáo viên vẫn chưa thấy đâu. Sinh viên khấp khởi mừng húm vì viễn cảnh được nghỉ. Bác già nhất quay sang cạnh ngoắc ngoắc lớp trưởng: “Cô đến muộn 15 phút thì về em nhé.” Rồi với vẻ mặt rất nhà thơ của mình, bác lại đăm chiêu với những suy nghĩ gì không rõ. Nhưng. Đúng cái lúc cả lớp đang “nín thở” chờ đến giờ hoàng đạo (kiểu như dân mình chờ giao thừa) thì cô giáo xuất hiện. Áo đen, tóc mới gội còn thơm phức, cặp xách tay, và đặc biệt trẻ hơn rất nhiều sinh viên trong lớp ấy.

Giờ học bắt đầu trong những cái thở dài luyến tiếc.

Nhân chuyện giáo viên đến lớp muộn mà không báo trước cho sinh viên, theo quy định của Luật giáo dục sẽ bị trừ lương và khiển trách. Nhưng hình như đó chỉ là chuyện của các lớp chính quy, còn ở đây không thế. Bởi, với những bác, anh và chị ngồi và nằm, ăn và ngáp, cô đến muộn bao nhiêu là bớt được thời gian học bấy nhiêu.

Giáo viên đã đến muộn, tất nhiên sinh viên cũng có thể có cái “quyền lợi” ấy. Và đến lúc này chúng tôi lại càng cảm phục các nhà quảng cáo vì đã “cách điệu” đúng quá cái không khí vui vẻ của lớp học tại chức. Bởi, cảnh chành trai vừa nhai Cool Air, đợi thầy viết bảng đi ngược vào lớp trong đoạn phim nọ giống thực tế quá. Cứ chốc chốc, lớp lại có một sinh viên nhai kẹo có, xôi có… mà không nhai cũng có, lừng lững tiến vào. Cô thì vẫn cứ nói như không.

Vẫn chuyện về các nhà quảng cáo, xin phép được quay lại với đoạn băng “xì tin” ban đầu. Tại sao chỉ có cảnh sinh viên ngủ, thầy giáo ê a như đọc tam tự kinh mà giới trẻ thú vị để đổ xô đi mua kẹo cao su? Tôi đoán chừng, không phải vì slogan “ăn kẹo giúp tăng hiệu quả làm việc và học tập” vô thưởng vô phạt cuối băng. Cũng không phải vì nó ấn tượng. Mà vì nó QUÁ ĐÚNG với họ. Thì đấy, giảng viên trẻ măng thao thao với micro mà không cần biết đến việc sinh viên tiếp thu được đến đâu. Chỉ đọc, ghi phấn và hết. Còn sinh viên sẽ có đủ việc, đủ lý do để chán học. Họ đã cố chia nhau những viên kẹo cao su xanh đỏ để “tăng hiệu quả” “chống buồn ngủ” “tập trung hơn” nhưng đều vô hiệu. Có người nằm bò ra bàn, nửa mơ ngủ, nửa cầm bút chép bài. Có người thể hiện cá tính bằng cách khoe điện thoại, trêu nhau. Chỗ khác, để tăng khả năng trí tuệ, N. (đã hơn một tuần không đến lớp) chăm chú vào ô Sodoku của mình. Chúng tôi đã cố bắt chuyện với anh chàng này và được biết đến lúc thi chủ yếu là quay được nên không cần phải học.

Đâu là nguyên nhân của tình trạng sinh viên các lớp tại chức không cần và cũng không muốn học? N. cho biết: “Thứ nhất, các thầy cô cũng biết mình học chủ yếu để lấy bằng nên cũng không mấy chặt chẽ. Hơn thế, có muốn học cũng không thể học được, vì cô giảng quá vắn tắt, sinh viên không có cơ hội để hỏi hay tìm hiểu kỹ chỗ mình chưa hiểu được.

... và nguyên nhân mà ai cũng biết

Vấn đề có lẽ trước hết nằm ở cách thức truyền đạt cho sinh viên. Giờ học kéo dài hơn một giờ đồng hồ nhưng chỉ thấy toàn đọc – chép. Từ khái niệm Kế toán là gì, các nguyên tắc kế toán… được phát ra đều đặn nhanh dần theo nhịp chạy của thời gian. Nhanh đến độ, chúng tôi đã chủ tâm (hay thành ý?) tốc ký mà vẫn chịu không theo hết được. Có cảm giác, với cô, căn phòng 80 người đã biến mất, chỉ còn cây mircro làm bạn. Thành thử, hầu hết sinh viên không theo kịp bài giảng, đành phải ngồi, và làm đủ thứ như đã nói đến ở trên.Nhưng đó chưa phải là điểm đáng lưu tâm nhất. Bất ngờ nằm ở chỗ, chính giảng viên đứng lớp cũng thừa nhận thẳng thắn rằng mình chưa hiểu hết bài(?). Khi dạy đến nguyên tắc giá gốc (nguyên tắc kế toán) giảng viên “hồn nhiên” với 80 con người đang chờ được giải đáp thế này: “Về nguyên tắc giá gốc thực sự tôi cũng chưa hiểu lắm, đại loại là…”. Và, cái đại loại là ấy cứ tiếp diễn đến tận 4 – 5 phút trong suốt một tiết học. H. – một học viên ngao ngán: “Thế này thì đến lớp làm gì không biết”.

“Đích mục sở thị” một giờ học tại chức tại một trong những trường đại học đào tạo ra những cử nhân kinh tế lớn nhất đất nước, tôi chợt nhớ về một bài báo có tên “Đại học Việt Nam đang đứng ở đâu?” (Tạp chí Toàn Cảnh & Sự Kiện – số 212 tháng 3 – 2008) và được biết một vị PGS – TS tên là Phillip Doughty (ĐH Syracuse – Mỹ) sau chuyến khảo sát tại một số trường ĐH Việt Nam đã cho rằng: Các bài giảng được thiết kế không dựa trên những mong đợi rõ ràng của sinh viên ở “đầu ra”. Thế nên sinh viên không mấy hứng thú với chương trình, nhất là chương trình dạy theo kiểu “truyền đạo một chiều” hiện nay. Sản phẩm cuối cùng của hàng chục, hàng trăm lò đào tạo tại chức, chuyên tu…như thế này là những cái máy chỉ biết đọc và chép, những cá nhân thụ động, lạc hậu, sống cam chịu và vâng lời trước sự áp đặt của những người khác. Và rồi, mỉa mai thay, các nhà quảng cáo, các nhà làm phim lại có được những cuốn phim “danh bất hư truyền” về giáo dục đại học Việt Nam truyền lại cho các lớp hậu thế làm tư liệu về một thời như thế….

Sơn Hà (Vietimes)

Thứ tư, 8/10/2008

http://vietimes.vietnamnet.vn/vn/chuyende/5784/index.viet

Hồi năm lớp 7, cô giáo AV khoe cô không đi học nhưng mà lại giỏi hơn những bạn trong lớp. Lúc ấy cả hiểu gì...

Đến khi lên Đại học thì mình cũng trở nên hư hỏng, 1 con bé chuyên cần, suốt 12 năm chưa từng nghỉ quá 10 ngày và 1/2 số ngày nghỉ ấy lại là nhớ nhầm giờ học... vậy mà đại học lại khiến mình hư hỏng... mình cúp tiết, bỏ những ngán ngẩm, bị đám bạn dụ ăn vụng, rồi ngủ gục với lời giảng chán ngắt của mấy ông thầy... may là mình chưa phạm tội quay bài (lương tâm trong sáng, thà điểm thấp chứ không gian lận)

ox đi học cứ phàn nàn mãi về thầy cô... bị sốc trước cách dạy thờ ơ ý mà... cũng may vẫn chưa chán nản và siêng năng chăm học, không thì lại hư hỏng như mình mất

Người này ca thán, người kia la làng, người nọ chỉ trích nhưng con bò vẫn ì ạch đi, nó chỉ già thêm sau 30 năm chứ chưa thấy người đánh xe bò muốn thay đổi sang phương tiện khác...

vậy thì ta cứ chờ bò đi chứ sao........


Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét